Xây tường – P3

b/ xây tường đá: Tường đá xem ở mục 3.3.7.16.
Yêu cầu về đá xây tường xem ở mục 2.2.n và mục 3.3.7.16. Đá để xây tường là đá hộc, đá phiến, đá kiểu từ đá vôi, đá dolomit, cát kết (sa thạch), anderit, cuội kết,… Với nhà 1-2 tầng, nhà cấp IV, nhà tạm có thể xây tường bằng đá ong vỏ sò.
Chọn đá cứng (7), không có vết nứt, không bị phân lớp, không bị phong hóa, không có tạp chất (sét, các tạp chất dễ hòa tan, dễ phân rã).
Đá xây tường phải chọn kỹ hơn đá xây móng: các viên đá có ba mặt tương đối phẳng để xây góc, các viên có mặt phẳng để xây thân tường.
Chiều dài viên đá xây tường > 250 mm, rộng > 200 mm, dày > 100 mm.
Khi xây tưòng đá phải có > 70% viên nặng > 20 kg, còn lại nặng > 5 kg, không dùng đá vụn.
Đá xây tường phải là dá sạch (không có bụi, các chất bẩn bám vào).

Xây tường - P3 1

Khi xây tường đá cần chú ý:
1. Chiều dày mạch vữa trung bình 20 – 30 mm. 
2. Phải rải vữa trước rồi mới đặt đá xây, không được làm ngược lại.
3. Các góc tường xây bầng các viẻn đá lớn, chân dài để có thể câu giằng hai thân tường với nhau. Trên hình 4.16 thể hiện xây góc vuông (a), góc ba tường (b) và góc nhiều tường (c).
Những chỗ giao nhau giũa các tường phải xây kỹ: các lớp
dá ưên và dưới phải câu chắc vào nhau, mạch xây không dược trùng, mạch vữa không dày quá 30 mm, cách đặt đá như ở hình 4.17: a/ hai góc vuông; b/ bốn góc vuông.
Nếu xây góc bằng gạch thì cần xây cùng lúc với xây đá và cứ 4 – 6 lớp gạch lại phải xây đá sâu vào phần gạch cho chắc thành một khối.
4. Mỗi lớp xây cần chọn các viên đá có kích thước gần như nhau.
5. Không đặt theo chiều đứng của viên đá, mà phải đặt theo chiều nằm thì mới ổn định.

Xây tường - P3 1

Hình 4.18
2. Trong mỗi iớp xây, cứ khoảng dài 1 m cần xây (đặt) một viên đá câu (viên đá đánh dấu (+) ở hình 4.18a. Khi tường dày < 450 mra thì viên đá dài bằng chiều dày tường, khi tường dày > 450 mm thì viên đá câu dài
> — chiều dày tường.
3. Không nên xây lớp < 300 mm.
4. Dùng đá nhỏ chèn chặt các mạch cùng với vữa, không được chỉ chèn bằng dá nhỏ như ở hình 4.18b và không dược chèn đá nhỏ vậo mạch vữa phía ngoài mặt tường. Cần cho vữa rồi mới chèn đá.
5. Mạch đứng không dược trùng quá hai hàng xây và không được có mạch chéo.
6. Các mạch không tạo thành tam giác (1), mạch khô (2) (không có vữa) hoặc trùng mạch (3) như ở hình 4.19.

Xây tường - P3 1
Hình 4.19

7. Chỉ ngừng xây sau khi đã chèn kỹ các mạch rỗng, trước khi xây tiếp phải quét dọn sạch và tưới nước.
8. Lớp vữa hên cùng của tường từng tầng dùng vữa ximăng – cát tỷ lệ 1 : 3 để làm phẳng.
Cấu tạo của tường đá xem ở mục 3.3.7.16. Sau đây chỉ đề cập đến một số loại tường đá.
Khi xây tường đá hộc cần chọn các viên đá to, chắc, hình dạng tương đối đồng đều để xây chân tường, góc tường. Các viên đá hộc xây thân
29-STNLN
tường cần phải nhẫn, nếu chưa nhẵn thì phải đẽo gọt các chỗ nhô. Khi xây cần đặt theo chiều mỏng của’viên đá để ổn định.
Xây 1 m3 tường đá hộc cần:
1,25 m3 đá hộc 300 X 300 (mm);
0, 056 m3 đá dăm dể chèn (40 X 60 mm);
0, 41 m3 vữa.
Khi xây tường đá ba thì xây viên to ra ngoài.
Xây 1 m3 tường đá ba cần 380 – 400 / vữa tam hợp.
Khi xây tường đá ong^ỉhì phải chọn những viên đá đặc chắc, màu sẫm, hình dáng đều đặn, không bị sứt mẻ.nhiều, để ngoài ười > 3 tháng. Viên đá ong thường có kích thước 400 X 200 X 100 (mm). Trước khi xây cần đẽo sửa mặt viên đá, quét sạch mùn dất và các chất bám vào viên đá.
Khi xây tường đá ong cần chú ý:
– Không xây khi đá quá ướt, khi gặp mua phải ngừng xây, không tưới nước lên tưòng đang xây;
– Mạch vữa không nên dày quá 10 mm;
– Mỗi dợt chỉ xây cáo 1,2 m, chờ khô mới xây đợt khác;
– Mật tường phía ngoài nên để trần (không trát) (h.4.20a), phía trong thì có trát nhung phải dể > 3 tháng mới trát.
Tường đá ong xây rất .kỹ gọi ỉà xây ghép mạch hoặc xây ghép đá. Đây là kinh nghiệm cổ truyền tinh xảo của cha ông ta. Sau khi xây xong mặt tường phẳng, nhẵn, mạch xây khít đên nỗi tường như không có mạch vữa (h.4.20b).
Xây 1 m3 tường đá ong cần:
100 viên đá ong 400 X 200 X 100 (mm);
300 / vữa (Định mức số 2129).

Xây tường - P3 1
Hình 4.20

Khi xây tường đá chẻ cần tuân theo các yêu cầu sau đây:
1. Trong một lớp, cứ ba viên đặt dọc phải có một viên đạt ngang câu suốt thân tường hoặc xây một lớp câu ngang một lớp dặt dọc đá (h.4.21a).

2. Mạch đứng lớp trẽn và lớp dưới so le 100 – 150 mm (h.4.21b), không được như ở nút (1) trên hình 4.21b, hoặc trùng mạch đứng như ờ hình 4.21c, mà phải như ở hình 4.21đ.
3. Các viên đá có thể nối với nhau bằng mộng hèm (1), mộng đuôi gà (2), mộng đuôi cá (3),… như ở hình 4.22.

Xây 1 m3 tường đá chẻ cần:
1,10 m3 đá chẻ;
330 / vữa (Định mức số 104).
Khi xây tường đá đẽo cần tuân theo các yêu cầu sau đây:
1. Mặt phô của viên đá cần có chiều ngang ít nhất gấp đôi chiều cao.
2. Đật thớ dọc của viên đá vuông góc với chiều thẳng đứng của tường.

3. Cần phối hợp các viên dá dày và viên đá mỏng cho hợp lý, tạo mạch xây dạng hoa thị như ở hình 4.23a, không được có quá nhiều viên đá bốn cạnh như (1) ờ hình 4.23b, hoặc các viên đá lõm mặt như (2) ở hình 4.23c.
4. Các góc cần đặt các viên dá theo kiểu “chổng cũi” với các viên đá dài > 300 mm, rộng > 200 mm, phẳng và đều cạnh.
5. Chiều dày mỗi lớp đá xây 300 – 600 mm.
6. Khi xây kiểu tổ ong, dùng các viên đá 6 cạnh, khi xây kiểu tổ ong hỗn hợp thì dùng các viên đá 5, 6, 7, 8 cạnh nhưng đá 5 và 6 cạnh nên nhiều (h.4.24).

Hình 4.24
7. Mạch vữa nên dày như nhau, nhồi chặt và có chiều dày (mạch vữa ngang):
< 25 mm – khi đá đẽo thô;
< 15 mm – khi đá đẽo vừa;
< 10 mm – khi đá đẽo kỹ.
8. Mạch vữa đứng càng cần phải nhồi kỹ, không dược trùng nhau và không được tạo thành nút.
Xây 1 m3 tương đá đẽo cần:
1,0 m3 đá đẽo;
300 / vữa (Định mức số 105).
Khi xây tường đá kiểu cần tuân theo các yêu cầu sau đây:
1. Xây tường đá kiểu như tường đá hộc, đá đẽo.
2. Xây xong lớp dưới mới xây lớp trên, chiều dày lớp < 800 mm. ■
3. Nếu có ốp đá thì lớp xây không được quá chiều cao đá ốp.
4. Khi ngừng xây phải để mỏ giật, không để mỏ nanh.
Mạch vữa ở mặt tường đá có các hình thức như ờ hình 4.25: các mạch vữa a/ -V e/ không tốt lắm, e/ rất ít dùng, f/ được dùng nhiều hơn nhung nước hay đọng ở mặt dưới mạch vũa, g/h/iÀốt, vì kín đặc và thoát nước tốt, nhất là h/ và i/.

Khi bắt mạch tường đá thì dùng vữa ximăng – cát tỷ lê 1: 1 -ỉ-1 : 3. Bắt mạch 1 m2 tường đá cần 6 / vữa.
An toàn lao động khi xây tường đá như khi xây tường gạch.
Khi kiểm tra, nghiệm thu xây tường đá phải tuân theo TCVN 4085 – 1985. Cách kiểm ưa như sau:
1. Kiểm tra dộ thẳng dứng của tường bằng dây dọi hoặc thước đuôi cá. Nếu dộ nghiêng của tường ưong từng tầng không vượt quá 10 mm là đạt yêu cầu.
1. Kiểm tra độ phẳng của mặt taờng bằng thước tầm, thước đuôi cá.
2. Kiểm ưa chất lượng về bắt mỏ, các lỗ chèn,…
Sai lệch cho phép (mm) khi. xây tường dá :
1. Chiều dày tường(2): + 20
-10
2. Chiều cao tường {3) trong một tẩng: 15;
3. Đường tim(4) tường(5): 15;
4. Độ thẳng đứng của mặt tường: 20 (mỗi tầng), 30 (cả nhà);
5. Lệch lóp xây(6) trên chiều dài 10 m so vói phương nằm ngang: 20;
6. Độ phảng của mặt tường khi kiểm tra bằng thước tầm 2 m: 15;
7. Chiều rộng tường giữa các lỗ cửa: – 20;
8. Chiéu rộng các Ịỗ cửa: 20;
9. Xê dịch trục các lỗ cửa cạnh nhau: 20.
Sau đây là một số vấn đề cần lưu ý khi xây các bộ phận phụ:
Khi xây mái đua, để tránh cho viên gạch nhô ra không bị chúc đầu xuống, cần đặt gạch đè lên nó cho đến khi vữa khô.
Khi xây bậc cầu thang (ưên bản thang để tạo bậc) cần chia bậc thận trọng, vì nếu sai sẽ rất khó điều chỉnh.
Khi xây ống khói, ông thông hơi,… các mạch vữa phải đầy, bề mặt bén trong phải vét hết vữa, miết phẳng và nhặn.
Khi xây bể chứa nước, bể xí,… phải xây cẩn thận hơn: mạch vữa phải thật đầy, kín, lớp gạch đầu tiên phải đặt ngang.