Thiết kế nền – P2

2. Trong Xây dựng cần quan tâm đến độ lún, đặc biệt là lún lệch giữa các bộ phận nhà. Chính do lún lệch và sự diễn biến của nó thay đổi theo thời gian là điều kiện quyết định đối với sự bền vững của nhà. Thực tế thấy rằng, dù độ lún có lớn nhưng lún đều thì nhiều khi chỉ gây phiền phức cho người sử dụng nhà chứ chưa gây nguy hiểm cho nhà, và nếu lún lệch đủ lớn thì trong các kết cấu của nhà xuất hiện những ứng suất phụ thêm, làm kết cấu nứt nẻ gây hư hỏng bộ phận hoặc sụp đổ nhà. Một số dạng biến dạng của nhà như ở hình 3-70: a/ nghiêng, b/ võng; c/ vồng và d/lộch.
Thông thường, nếu các vết nứt có hình chữ A (h.3.71a) thì chứng tỏ giữa nhà lún nhiều hơn hai bên, nếu có hình chữ V (h.3.71b) chứng tỏ hai bên lún nhiều hơn giữa nhà.

Thiết kế nền - P2 1

Hình 3.70

Độ lún của nền dưới tác dụng của tải trọng bao gồm ba thành phần:
S=Stc + Scn + Sph, trong đó She – độ lún nén chặt;
Sm – độ lún co ncr,
Sj* – độ lún phá hoại.
Độ lún nén chặt Sfac do nền đất bị nén chặt sinh ra, do độ rỗng của đất nền quyết định. Độ lún nén chặt là thành phần chủ yếu của độ lún của nền.
Độ lún co nở Sra do một bộ phận của đất nền bị nở ra khi đào hô’ móng, sau đó bị co lại khi đắp đất lấp nền. Thành phần độ lún này không
đáng kể.
Độ lún phá hoại Spf, do biến dạng dẻo của đất và kèm theo quá trình dùn trồi đất từ dưới đáy móng sang hai bên, đồng thời do kết cấu đất nền bị phá hoại khi đào hố móng và xây móng. Độ lún phá hoại sẽ không dáng kể nếu khi thi công tuân thủ yêu cầu của quy phạm về clũều sâu phất triển tối đa của vùng biến dạng dẻo, nhưng có thể rất lớn khi thi công sai.
Ngoài ra còn độ lún gây ra bởi:
1. Sự thấm ướt của đất lún sụt;
2. Sự di chuyển các lổp đất trên mặt ở các bộ phận ngầm, cacstơ, các vùng trượt,…
3. Tác dụng nở của các loại đất sét khi bị ướt.
Tuy vậy, trong một số trường họp, sự tác dụng của các nguyên nhân gây ra lún lệch có thể cân bằng lẫn nhau, làm mất lún lệch lớn.
Khi có tải trọng đặt lên nền thì nhái định nền bị lún. Dĩ nhiên nền tốt hoặc tải trọng nhỏ thì lún ít, nền yếu hoặc tải ữọng lớn thì lún nhiều. Kliộng có cách gì làm cho nền không lún, bởi vậy các quy phạm không cấm hẳn hiên tượng lún, mà chỉ quy định độ lún lớn nhất cho phép.
Trị số độ lún của nền do tính toán mà có.
Nền và móng nhà tạo nên hệ nền – móng (h.3.72), dể cùng làm việc với nhau. Tuy vậy, nền và móng là hai loại vật liệu khác nhau hoàn toàn, trong đó chỉ tiêụ vể độ bền chênh lệch nhau rất lớn, thường là 100 – 150
lần. Muốn đảm bảo cho hệ nền – móng làm việc tốt, cần xác định sức chịu tải theo độ bền của vật liệu yêu hơn, đó là nền. Khi đó diện tích móng phải đủ lớn mới chịu được tải trọng của nhà. Nhung trong thực tế diện tích lô đất để xây nhà bị giới hạn hoặc bên cạnh có công trình cần bảo vệ nên không dược đật móng sát công trình đó. Do vậy khi đã tận dụng hết diện tích móng mà độ lún của
nền vẫn quá giới hạn lún cho phép hoặc lún lệch lớn thì phải tìm biện pháp xử lý (khắc phục).
Các biện pháp xử lý theo hai hướng: xử lý nền và xử lý bằng kết cấu.
Xử lý nền nhằm mục đích cải biến tính chất của nền yếu dể tãng khả năng chịu lực của nền và làm giảm biến dạng của nền. Đây là hướng giải quyết cái gốc của lún, do đó nhà khổng bị đe doạ từ phía nền. Tuy nhiên, ưong nhiều trường hợp nếu giải quyết theo hướng xử lý bằng kết cấu thì có lợi hơn: kinh tế hơn, dỡ phức tạp hơn, thục hiện nhanh hơn, nhất là khi nền đất không quá yếu hoặc nhà không quá cao.
Xử lý bàng kết cấu tức là dùng kết cấu để nhằm mục đích làm tăng độ cứng, độ bền không gian của nhà, đảm bảo độ ổn định tĩnh học của nhà và khả nâng nhanh chóng phục hổi những hư hỏng do lún gây ra, để nhà thích nghi với nền. 
Tuỳ điều kiện cụ thể về nền, tải trọng, khả năng cung cấp các phương tiện thi công, vật liệu,… và dựa vào cơ sờ phân tích kinh tế – kỹ thuật mà chọn biện pháp xử lý bằng hướng nào.